ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ Β.Δ. ΑΝΔΡΟΥ     Γράφει ο Γιαννούλης Στρατής
Οι σπουδαιότερες αρχαιότητες της Β.Δ. Άνδρου και ο πύργος του Αγίου Πέτρου.

Η Β.Δ. Άνδρος είχε κατοικηθεί ήδη από την προϊστορική περίοδο. Οι λόγοι ήταν οι εξής:
Α. η ομαλότητα του εδάφους. Η Β.Δ. Άνδρος έχει χαμηλά βουνά που καταλήγουν με ομαλό τρόπο στη θάλασσα και σχηματίζουν όρμους που εισχωρούν βαθιά μέσα στη στεριά (όπως π.χ. ο όρμος του Γαυρίου).
Β.. Στην αρχαιότητα οι ομαλές πλαγιές αυτών των βουνών ήταν σκεπασμένες με παχύ στρώμα χώματος και είχαν πολλά νερά και πλούσια βλάστηση. Γι’ αυτόν το λόγο τα αρχαία ονόματα του νησιού ήταν Λασία, Υδρούσα, Νωναγρία, Επαγρίς, κ.λπ. (Πλίνιος). Στην εποχή μας η περιοχή έχει λίγα νερά το δε έδαφος είναι πετρώδες και άγονο.
Οι σπουδαιότερες αρχαιότητες στη βορειοδυτική Άνδρο είναι:

Μικρογιάλι
Βρίσκεται Β.Α. των χωριών Βαρίδι και Καλιβάρι. Εκεί υπάρχει ένα ακρωτήριο που περιβάλλεται από απόκρημνους βράχους και είναι σχεδόν απρόσιτο. Από τα όστρακα και τον οψιανό που υπάρχουν στην περιοχή οι ειδικοί έχουν συμπεράνει πως ο τόπος κατοικείτο από την νεολιθική εποχή. Ίχνη οχύρωσης δεν υπάρχουν. Το λιμάνι αυτό παρόλο που το δέρνει ο βοριάς χειμώνα καλοκαίρι πιθανόν χρησίμευε είτε ως επίνειο των εσωτερικών οικισμών του νησιού ή ως ενδιάμεσος σταθμός πλοίων.

Βρυόκαστρο ή Αυγιοκάστα
Λόφος στην κορυφή του βουνού δυτικά του όρμου «Ζόρκος». Στην τοποθεσία αυτή υπάρχουν ίχνη φρουρίου που χρονολογείται σε μεσαιωνικούς ή και ακόμα παλαιότερους χρόνους.

Καστρί
Είναι ο λόφος στον οποίο καταλήγει το αριστερό ύψωμα καθώς μπαίνουμε στο λιμάνι του Γαυρίου. Από τα όστρακα που υπάρχουν εκεί έχει συμπεραίνεται πως ο λόφος κατοικείτο ήδη από την προϊστορική εποχή. Έχουν διασωθεί τα ίχνη του αρχαίου τοίχους που είχε επισκευαστεί από τον Αλκιβιάδη κατά την εξορία του στην Άνδρο.

Πύργος του Μακροτάνταλου (Κάστρο της «Οστοδωσιάς»)
Ενετικό οχυρωματικό έργο. Βρίσκεται στη βραχώδη άκρη της παραλίας του Πύργου (Βόρειο άκρο της δυτικής ακτής).

Φρυκτωρία Αγ. Μαρίνας Μακροτάνταλου
Σώζεται τμήμα της βάσης του Πύργου.

Καστελλάκι
Οχυρωμένος χώρος που βρίσκεται στις Γίδες, απέναντι από τον οικισμό «Καλοκαιρινή».

Μαρωνίτης
Η περιοχή βρίσκεται στο βουνό «Χάρακας» βόρεια του Γαυρίου και είναι διάσπαρτη με όστρακα. Σώζονται υπολείμματα τείχους της εποχής του Χαλκού.

Πύργος του Αγίου Πέτρου.
Βρίσκεται κάτω από το χωριό του άνω Αγίου Πέτρου σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από το Γαύριο. Γύρω από το μνημείο υπάρχουν εγκαταστάσεις εξόρυξης μετάλλου (χαλκού), που λειτουργούσαν μέχρι τις αρχές του αιώνα.
Έχει σχήμα κυλινδρικό και ύψος 18 μέτρα. Είναι κτισμένος με μεγάλους ογκόλιθους. Η βάση του έχει περιφέρεια 21 μέτρων, ύψος τέσσερα μέτρα και ακατέργαστη εξωτερική επιφάνεια σε αντίθεση με το υπόλοιπο κτίσμα που έχει λεία εξωτερική επιφάνεια. Στη νότια πλευρά του στο επίπεδο της επιφάνειας του εδάφους βρίσκεται η πόρτα της εισόδου που είναι πολύ χαμηλή σε σχέση με το μέγεθος του κτίσματος. Σχηματίζεται από δύο τεράστιους ογκόλιθους εκατέρωθεν (παραστάδες), ένα επίσης τεράστιο ογκόλιθο γι’ ανώφλι και ένα για κατώφλι. Ακριβώς από πάνω υπάρχουν άλλες τρεις πόρτες, η μία πάνω από την άλλη που επικοινωνούν με τους απάνω ορόφους. Η πόρτα του ισογείου οδηγεί σε ένα θολωτό θάλαμο όμοιο με αυτούς που απαντούν στους τάφους των Μυκηνών. Η κορυφή του κατέληγε σε άνοιγμα που καλύπτονταν από μία μεγάλη πέτρα. Λίγο ψηλότερα από το ανώφλι υπάρχει μία καταπακτή που οδηγεί στον πάνω όροφο. Το μέγεθός της έχει μικρές διαστάσεις ώστε να επιτρέπει την άνοδο ενός μόνο ανθρώπου (με τα χέρια ψηλά). Από το δάπεδο του πρώτου ορόφου αρχίζει μία ελικοειδής σκάλα, κατασκευασμένη με πέτρες που εξέχουν απ’ τον εσωτερικό τοίχο, η οποία φτάνει μέχρι τελευταίο (πέμπτο) όροφο.
Υπάρχουν δύο υποθέσεις για τη χρήση του πύργου.
Πρώτη υπόθεση: Ήταν χώρος αποθήκευσης και προστασίας του μεταλλεύματος που αφθονούσε στην περιοχή. Το ισόγειο ήταν χώρος αποθήκευσης του υλικού και οι υπόλοιποι όροφοι ήταν διαμορφωμένοι κατάλληλα για την άμυνα του πύργου.
Δεύτερη υπόθεση: Η βάση ήταν αρχαίος τάφος όμοιος με εκείνους της Μυκηναικής εποχής. Πολλοί εικάζουν ότι είναι ακόμα παλαιότερος (της Μινωικής εποχής). Αυτό θα εξηγούσε το γεγονός ότι δεν είναι υπόγειος. Οι υπόλοιποι όροφοι (από τη βάση και επάνω) είναι μεταγενέστεροι.
Τρίτη υπόθεση: Επειδή ο πύργος είναι κτισμένος σε μία θέση ιδιαίτερα προνομιακή, και δεσπόζει στον κάμπο του Γαυρίου με θέα προς τη θάλασσα και δυνατότητα ελέγχου των πλοίων εικάζεται ότι λειτουργούσε ως φρυκτωρία, δηλαδή ως πύργος μετάδοσης φωτεινών σημάτων.
Τέταρτη υπόθεση (που όμως δεν αποκλείει και τις υπόλοιπες): Κατά τα βυζαντινά χρόνια αλλά και κατά το μεσαίωνα χρησιμοποιήθηκε για την άμυνα κατά των πειρατών ή άλλων εχθρών και ως καταφύγιο του άμαχου πληθυσμού.
Αμυντικό σύστημα
1. Από τις εξωτερικές πόρτες των επάνω ορόφων ήταν εύκολο να εκτοξευθούν πέτρες βέλη και ακόντια.
2. Εάν παρόλα αυτά οι εχθροί παραβίαζαν (την πολύ κοντή) πόρτα και προσπαθούσαν να μπουν  σκυφτοί στο εσωτερικό δεν θα είχαν τη δυνατότητα να αντιληφθούν την καταπακτή που βρισκόταν ακριβώς από πάνω τους (στην οποία καιροφυλακτούσαν οι φρουροί με τα ακόντια).
Χρονολόγηση.
Παρόλο που οι ιστορικοί τον τοποθετούν στην ελληνιστική εποχή, η βάση του μοιάζει πολύ με το θησαυρό του Ατρέα (Μυκήνες).
Μέθοδος κατασκευής
Η προσχωμάτωση θεωρείται ως η πιθανότερη μέθοδος για την ανύψωση και διευθέτηση των ογκολίθων.
Φθορές
Ο Πύργος δεν συντηρείται και υφίσταται συνεχείς φθορές παρά τις συχνές παρεμβάσεις διαφόρων οργανώσεων καθώς και ιδιωτών στις αρμόδιες αρχές. Η πρόσβαση σ’ αυτόν είναι από δύσκολη ως επικίνδυνη.